woensdag 1 december 2010

VERZETSHERDENKINGSKRUIS • 1981-1990

Jaren 80 • Joep Henneboel in Rome op audiëntie bij paus Johannes Paulus II.
 


1981 • Drie weken na de aanslag op de Paus bezoeken Henneboel en zijn vrouw het Vaticaan, en stuurt hij zijn vrienden onderstaande brief, met een opmerkelijk knipsel uit 1979.
 


1983 • Bij Henneboel wordt kanker geconstateerd. In een dankbrief aan belangstellenden schrijft Henneboel eufemistisch over 'het grote euvel' waaraan hij geopereerd is.
 


1984 • Februari krijgt de 75-jarige Henneboel het Verzetsherdenkingskruis door burgemeester Ed van Thijn opgespeld.
 


Joep Henneboel overhandigt Van Thijn zijn autobiografie 'Ich konnte nicht anders'.

1984 • 26 maart publiceert het Algemeen Dagblad een uitgebreid vraaggesprek met de onderscheiden verzetsman.
 

Bijna vijftig jaar na de bevrijding verzucht Henneboel: 'Sinds de Tweede Wereldoorlog zijn er op de wereld al weer 150 oorlogen gevoerd. Iran-Irak, Lybië, Israël, de Falklands. Zinloze moordpartijen, we kunnen het waarschijnlijk niet laten.'

1988 • 1 december wordt de verzwakte Henneboel opgenomen in een verzorgingshuis. Kerstkaart aan bevriende Ben Hemelaar.
 


1990 • 3 augustus overlijdt Joep Henneboel, 81 jaar oud.

1990 • 31 augustus Jan Bomans - broer van schrijver Godfried - heeft Henneboel in de oorlog meegemaakt, en wijdt in het Katholiek Nieuwsblad een memoriam aan de verzetsman.
 

      

maandag 25 oktober 2010

HENNEBÖHL WORDT HENNEBOEL • 1961-1980

1962 • Jupp Henneböhl wordt eindelijk tot Nederlander genaturaliseerd, genaamd Joep Henneboel.
 

Joep Henneboel op de Dam met kinderen van vrienden.

Bevriende Vitessetrainer Frans de Munck.

Jaren 60 • In Heemstede wordt een tentoonstelling over Tweede Wereldoorlog en Verzet geopend door burgemeester A.G.A. van Rappard.

 Jaren 70 • Ontmoeting met paus Paulus VI in Rome.

1974 • Henneboel wordt 65 jaar, en publiceert zijn autobiografie getiteld 'Ich konnte nicht anders'.


1974 • 19 mei eerste voetbalwedstrijd om de Joep Henneboel-wisseltrofee tussen S.L.T.O. Amsterdam en SV Berge.
 

S.L.T.O.-aanvoerder Rinus Schoonhoven geheel links, rechts handenschuddend winnaar Josef Reen, aanvoerder van SV Berge.

De Joep Henneboel-wisseltrofee uitvergroot.

1979 • Tijdens een publieksaudiëntie op 8 mei neemt Paus Johannes-Paulus II een paar enorme klompen van Joep Henneboel in ontvangst. Hoewel de Roomse kerkvader nooit handtekeningen uitdeelt, signeert hij "hier ganz kurz" Henneboels autogrammenboek met "J.P. II".

  
De Paus met het geschenk van Henneboel, wiens gezicht achter de rechternon schuilgaat • Duitstalige L'Osservatore Romano, 18 mei 1979. 

Nederlandse vertaling fotobijschrift:
Behalve tulpen behoren zeker ook klompen tot de innemende Hollandse symboliek. Zo konden alle Nederlanders zich terecht vertegenwoordigd voelen, toen tijdens de publieksaudiëntie van 9 mei Joep Henneboel-van Putten (half in beeld) en zijn vrouw Cissie uit Amsterdam de Paus dergelijke klompen, kunstig beschilderd, als geschenk overhandigden. Johannes Paulus II toonde niet alleen zijn dank met een stralende glimlach, maar reageerde als volgt: in het reeds 5000 namen omvattende autogrammenboek van de gepensioneerde Amsterdamse sigarenhandelaar tekende hij persoonlijk "J.P.II." en merkte op: "Hier heel kort." Aangezien de Paus nooit handtekeningen uitdeelt, een echte zeldzaamheid. Dergelijke taferelen doen zich iedere woensdag voor tijdens de publieksaudiëntie op het Sint Pieterplein, waar steeds meer pelgrims uit de hele wereld zich verdringen.

  

zondag 17 oktober 2010

HUWELIJK • 1951-1960

Bisschop Huibers van Haarlem ontvangt bruidspaar Jupp en Cissie Henneböhl-van Putten.


1957 • Henneböhl treedt in het huwelijk met Cissie, dochter van Amsterdamse verzetsman Van Putten. 
  
1959 • Het echtpaar begint een sigarenzaak, De Wittenkade 95 in Amsterdam.
 

1959 • Interland België-Nederland 2-2, op de eretribune met Duitse voetballegende Fritz Szepan.
  

vrijdag 15 oktober 2010

GETUIGEN • 1946-1950

1946 • 15 januari vertrekt Henneböhl illegaal naar Nederland voor ontlastende verklaringen, vlucht 's nachts grens over bij Oldenzaal. Op station geen nachttrein, 07:00 uur eindelijk per spoor naar Amsterdam. Reist met Jan van der Berg naar klooster Heemstede: Henneböhl wordt herkend i.v.m. 6 december 1944: 8 dagen later volgt een Bisschoppelijke verklaring met de ontlastende getuigenissen. Gastvrij ontvangen bij bekenden, drie weken in Holland worden twee maanden.
 
Bisschop Huibers van Haarlem ondertekende bovenstaande verklaring.

1946 • 7 maart bij fam. Fischer in Maarten Harpertszoon Trompstraat. 23:00 uur onverwacht Politieke Opsporingsdienst voor de deur: Henneböhl moet mee.
 


Verhoor In Hirschgebouw Leidseplein, vastgezet in schoolgebouw Da Costastraat. Volgende dag herkent bewaker Kastanje aldaar Henneböhl, die hem en anderen bij razzia liet ontsnappen. Later herkent bij toeval een tweede bewaker hem als redder in nood: Leo Mulder.
 


1948 • Henneböhl vertrekt definitief naar Nederland.



Jupp Henneböhls verjaardag 26 februari wordt gevierd in broederhuis Jean Baptist de la Salle aan de Herenweg te Heemstede. Ook geestelijken in dit broederhuis pleegden verzet, zoals het per radiozender doorbrieven van informatie naar Londen.
   

woensdag 13 oktober 2010

'WILT U NAAR HUIS?' • 1941-1945

1942 • 22 april officieel in uniform Grüne Polizei, voortaan in dienst van 'Führer und Volk'.
 1942 • 20 augustus krijgt Henneböhl te horen dat hij met 29 collega's in Holland wordt gestationeerd.
1942 • 30 augustus aankomst Amsterdam Centraal station, 12:30 melden bij het Koloniaal Instituut (huidig Tropenmuseum)


Koloniaal Instituut gevorderd door Grüne Polizei, met prikkeldraadversperring • 1944



Grüne Polizei paradeert voor Koloniaal Instituut • 1940
1943 • Henneböhl hoort verbijsterd Hauptsturmführer Streicher over gevangen Joden: 'Die werden wohl in 24 stunden aus dem Schornstein von Auschwitz blasen'.
1943 • in juli straft Bataillonskommandeur Henneböhl vanwege veelvuldige contacten met Hollanders: overplaatsing naar Tilburg. Henneböhl doet zich telefonisch voor als 'Oberst Böhmer aus Nimwegen', geeft een tegenbevel dat zijn vertrek verhindert.
1943 • 20 juli Henneböhl opgepakt wegens nepbevel.
1943 • 27 juli naar SS-rechtbank in Den Haag. Rechter Fischer hekelt nepbevel, maar wantrouwt vooral Henneböhls banden met Hollandse 'sportvrienden'. Deze geeft noodgedwongen vertrouwde namen voor ontlastende verklaringen, in afwachting opgesloten in Scheveningse gevangenis.
1943 • 16 oktober uitspraak SS-rechtbank. Rechter Fischer blijkt overgeplaatst, nieuwe rechter ziet geen sabotageverdenking, veroordeelt Jupp tot de 89 dagen voorarrest, met een proeftijd van een jaar.
1943 • Najaar deelname Jodenrazzia. Draagt bagage van oude vrouw, wordt door collega verraden wegens 'Judenbegünstigung': voorlopig geen deelname razzia's meer.


Razzia Amsterdam-Oost, Grüne Polizei voert Joden naar Muiderpoort Station • 1943

1943 • mei Leutnant Zerbe uit Berlijn - antifascist - vraagt  expliciet wachtmeister Henneböhl als ordonnanz. Na enkele weken informeert Zerbe hem over razzia's en stuurt hem de stad in: 'Sie wissen ja Bescheid,' waarna Henneböhl de mensen waarschuwt.
1944 • augustus razzia Frederiksplein: Grüne Henneböhl voert 7 man af naar Koloniaal Instituut, vraagt bij Roeterstraat: 'Wilt u naar huis toe?' en laat ze vluchten (zie proces verbaal).
1944 • Großrazzia (mogelijk november). Henneböhls afdeling vertrekt 23:00 uur per trein naar studentenstad Delft. 04:00 uur is Delft afgezet, velen worden opgepakt, maar Henneböhl laat velen ontkomen.



1944 • 6 december wordt een groep geestelijken uit Heemstede tijdens een razzia opgepakt en naar het treinstation in Haarlem afgevoerd. In de stationshal spreekt Henneböhl de heren aan: "Ich habe den Auftrag Sie zu Ihren Häusern zurückzuführen," en wandelt met het gezelschap - bluffend bij Duitse controles - richting Heemstede (zie proces verbaal).
  

Canadese militairen houden een Bevrijdingsparade op de Dam onder toeziend oog van Wilhelmina • 28 juni 1945

1945 • 5 mei Nazi-capitulatie in Nederland. Henneböhl wijst onderduik bij Hollandse verzetsvrienden van de hand, wordt met duizenden landgenoten in Duivendrecht vastgezet. Gevangenen moeten onder Canadees gezag te voet naar Den Helder, per auto over de Afsluitdijk, en vanaf Harlingen lopend naar Duitsland, een voettocht van 1000 km. In Widmundshaven worden Grünen per truck naar de hoofdstad van de eigen regio vervoerd.1945 • 12 augustus in Arnsberg: geen krijgsgevangene meer, thuiskomst in Berge.

De kerk in Berge, Westfalen, Duitsland • 2010

1945 • Henneböhl treft in het ouderlijk huis enkel zijn zuster aan, die met moeite de eindjes aan elkaar knoopt. Beide ouders zijn overleden en de andere mannelijke familieleden nog niet huiswaarts gekeerd. Jupp belooft zijn zus te helpen, maar dan valt een dienstbevel van de geallieerde bezettingsmacht in de bus: Henneböhl moet binnen drie weken naar Wanne-Eickel om daar als mijnwerker aan de slag te gaan. Hij is verbijsterd, is helemaal geen mijnwerker, is thuis nodig, en bovendien is deze tewerkstelling duidelijk een afstraffing voor Nazisympathisanten. Henneböhl stapt naar het militair gezag, legt de situatie uit, en benadrukt dat hem geen Nazimentaliteit valt aan te rekenen. Zijn bezwaar wordt in behandeling genomen, mits hij met officiële verklaringen aantoont antifascist te zijn. Die verklaringen moeten uit Holland komen, maar de telefoonverbinding werkt nog niet naar behoren.
1945 • december verzoekt Henneböhl het Nederlands consulaat in Düsseldorf om reispapieren, maar krijgt te horen: Duitsers krijgen geen visum.
   

zondag 26 september 2010

BRUINHEMDEN • 1931-1940

1931 • Mei begrafenis bevriend Nederlands handelaar Karel de Vos in Münster. Tot veler verbazing groet een der aanwezigen de kist met gestrekte arm.
1932 • Henneböhl ziet in Münster voor het eerst bruinhemden marcheren. In de Raphaelsklinik waarschuwt professor Ramstedt verpleegkundige Henneböhl voor de Nazi's, die een verbod op de katholieke kerk nastreven.


Prof. Dr. Conrad Ramstedt in operatiezaal Raphaelsklinik

1932 • 8 april houdt Hitler in Münster een massabijeenkomst. Henneböhl is een van de 10.000 bezoekers die de manifestatie in de Münsterland Halle bijwonen. (JH schrijft abusievelijk 30 augustus).


April 1932 spreekt Hitler in Münster 10.000 man toe

1935 • 17 februari reist voetbalfan Jupp Henneböhl af naar het Amsterdamse Olympisch Stadion voor de vriendschappelijke wedstrijd Nederland-Duitsland (2-3).


Nederland-Duitsland Interland 1935 in Amsterdam

1937 • 16 oktober Henneböhl sr. overlijdt. Senior waarschuwde Jupp: Hitler betekent een nieuwe oorlog.
1938 • Henneböhl in militaire dienst: spoorwegpolitieopleiding Rothenburg, Schlesien.
1939 • Henneböhl is geen lid Nazipartij, wordt onbetrouwbaar geacht en gestationeerd in Münster, vervolgens in Rheine en in Oldenburg. Geeft Poolse krijgsgevangenen brood: overplaatsing naar Wilhelmshaven.
1940 • 10 januari: spoorwegpolitiepersoneel onder de 35 jaar wordt ingedeeld bij de Wehrmacht of Grüne Polizei. Henneböhl moet in opleiding bij de Grünen in Münster, bekend terrein.

   

woensdag 15 september 2010

JEUGD EN STUDIETIJD • 1901-1930

1909 • 26 februari wordt Joseph 'Jupp' Henneböhl in het Duitse plaatsje Berge geboren, en groeit op in een rooms-katholiek milieu.
Omgeving van Berge • 2010

1914 • 1918 Twee oudere broers van Henneböhl sneuvelen tijdens de Eerste Wereldoorlog in Frankrijk.
1929 • Henneböhl is student-verpleegkundige in de Raphaelsklinik in Münster, Westfalen.

Raphaelsklinik • Münster Westfalen