VERZETSMAN JOEP HENNEBOEL 1909-1990

Joep Henneboel, geboren Jupp Henneböhl, was ten tijde van de Tweede Wereldoorlog in dienst van de Grüne Polizei, maar wist vanuit die positie in ons land veel Nederlanders te redden. Elk hoofdstuk/ bericht bestrijkt een zelfstandige periode, hieronder aangegeven met een link. De gebeurtenissen tijdens die tijdvakken zijn beknopt weergegeven.

• 1901-1930 JEUGD EN STUDIETIJD
• 1931-1940 BRUINHEMDEN
• 1941-1945 'WILT U NAAR HUIS?'
• 1946-1950 GETUIGEN
• 1951-1960 HUWELIJK
• 1961-1980 HENNEBÖHL WORDT HENNEBOEL
• 1981-2000 VERZETSHERDENKINGSKRUIS
• 2001-2020 NASLEEP & VERANTWOORDING

Henneboels levensverhaal werd in 2010 op www.punt.nl gepubliceerd, maar dat weblognetwerk werd twee jaar later opgeheven. 

De inhoud is nu weer toegankelijk op Blogger.com, en vanuit historisch oogpunt zijn de oorspronkelijke publicatiedata van de hoofdstukken/ berichten aangehouden.
Was er tien jaar geleden op internet vrijwel niets over Joep Henneboel te vinden, sinds 2014 is er een Wikipediapagina aan deze verzetsheld gewijd. Voor Henneboels levensverhaal op deze weblogpagina is rijkelijk geput uit zijn autobiografie 'Ich konnte nicht anders' en uit krantenknipsels, correspondentie en herinneringen van Ben en Chiel Hemelaar.
   

NADERE BERICHTGEVING • 1960-2020

1962 • Officiële bevestiging naturalisatie Joep Henneboel (Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden 1-11-1962). 

1962 • Cissie en Joep Henneboel in hun sigarenzaak op de Amsterdamse Wittenkade bekijken het document waarin Joep het Nederlandse staatsburgerschap wordt toegekend (De Stem 20-11-1962).

1962 • Joep Henneboel gewaardeerd buurtgenoot (Nieuwsblad van het Noorden 27-11-1962)

1979 • Joep Henneboel over de oorlog en zijn verzet tegen sluiting kerk De Duif (Vrije Volk 17-02-1979)

1990 • Overlijdensbericht Joep Henneboel (Volkskrant 08-08-1990)

1990 • Bidprentje & meer interessants op de website ilibrariana.wordpress.comp anno 2012

 

2015 • Nalatenschap Henneboel naar gemeente Zundert (Zundertse Bode 2-12-2015)

2017 • De Duitse Raphaëlskliniek in Münster vernoemt haar bibliotheek naar de vroegere werknemer en latere verzetsman Joep Henneboel (Westfälische Nachrichten 03-09-2017)

POLITIE GEDENKT HENNEBOEL • 2001-2010

2008 • 3 september - In Nederland volgen afgevaardigden van de Duitse en de Nederlandse Politiebond het spoor van hun voorganger Joep Henneboel. 2009 staat een tegenbezoek in Nordrhein-Westfalen op de agenda.

Foto/tekst ©Politie Nordrhein-Westfalen

Citaten uit het verslag: "Während der deutschen Besetzung der Niederlande von 1940 bis 1945 war die deutsche Polizei und nicht die Wehrmacht die eigentliche Besatzungsmacht. Der Münsterländer Polizist Jupp Henneboel ist einer der wenigen deutschen Polizisten, der während der Besatzungszeit zum Widerstandskämpfer geworden ist. Ende August haben Mitglieder des Nederlandse Politiebonds und der Gewerkschaft der Polizei in einem dreitägigen Seminar seine Spuren in den Niederlanden verfolgt [...] Der Nederlandse Politiebond (NPB) und die GdP wollen ihre gemeinsame Spurensuche nach Jupp Henneboel, einem „grünen Polizisten im niederländischen Widerstand“, 2009 in Nordrhein-Westfalen fortsetzen."

Zie ook Nederlandse politiebond

KRITIEK • 2001-2010

Thomas Köhler, Westfälische Universität

Duits historicus Thomas Köhler publiceert in 2006 het artikel 'Polizisten in Nationalsozialismus als Täter und Retter'. Daarin bespreekt hij autobiografieën van mensen als Joep Henneboel zeer negatief.

Köhler stelt: "Als „grüner“ Polizist während des Zweiten Weltkrieges in Amsterdam eingesetzt, rettete er am 6. Dezember 1944 eine Gruppe katholischer Geistlicher vor der Deportation. Nach Ende des Krieges reiste Henneboel illegal nach Holland ein, um sich dem Bergbaudienst in Deutschland zu entziehen. Mit Hilfe von Bescheinigungen der von ihm geretteten Priester gelang es ihm, die niederländische Staatsangehörigkeit zu erhalten. Als problematische Ego-Dokumente charakterisierte Spieker vor allem Henneboels in verschiedenen Versionen erschienene autobiographische Schriften, die nicht frei von Selbstinszenierung und -überhöhung, auch in Bezug auf „Rettungstaten“ selbst, seien."

Kortom, na de oorlog bij terugkeer in Duitsland weigerde Henneböhl de door de geallieerde bezetter opgelegde dwangarbeid in de mijnen, en alleen daarom zou hij volgens Köhler zijn verdiensten als verzetsman flink hebben overdreven, teneinde het Nederlandse staatsburgerschap te verkrijgen.

Het is best mogelijk dat Henneböhl dertig jaar na de oorlog niet alles meer exact wist, alleen al omdat hij toen in zeer gestreste situaties verkeerde. Maar alleen al het aantal getuigen, het onderzoek door de Nederlandse politie, de officiële verklaringen, en het feit dat er na het verschijnen van zijn biografie geen onthullingen in de pers verschenen over eventuele verzinsels, leidt tot de slotsom dat historicus Thomas Köhler een ernstige fout begaat.

Blijft de vraag waarom Joep Henneböhl zoveel risico heeft genomen? Naar eigen zeggen vanwege het Katholieke milieu waarin hij opgroeide, zijn geloofsovertuiging: 'Ich konnte nicht anders'. Maar wat bij het bekijken van de foto's meteen opvalt zijn Henneböhls pretogen, bijna elke kiek is het raak. Hij had niet alleen een afkeer van fascisme, maar hij was een enthousiaste persoonlijkheid, en waarschijnlijk zat het in zijn karakter om ook voor eigen plezier bruinhemden een hak te zetten. Een andere verklaring gaf Chiel Hemelaar, die met de oud-verzetsman bevriend was: Henneboel zou een blinde vlek voor gevaar hebben gehad.

Gelukkig maar, zou ik zeggen. En al zou Henneböhl maar één Nederlander het leven gered hebben, zelfs dan was dat voor een Duitser in de oorlogsjaren een levensgevaarlijke verzetsdaad. Bovendien zijn er meer getuigenissen dan de door historicus Köhler genoemde geestelijken, die door Henneböhls toedoen aan deportatie ontkwamen. Daarbij werden ook minder ingrijpende verzetsdaden als sabotage aangemerkt, zoals het verstrekken van vrijwaringbewijzen aan Nederlanders voor in beslag genomen fietsen, ook iets waar Henneböhl zich schuldig aan maakte. 
  

HENNEBOEL: IK KON NIET ANDERS

Deze maand is het twintig jaar geleden dat de 81-jarige Joep Henneboel overleed. Henneboel, geboren als Joseph 'Jupp' Henneböhl in Berge, Duitsland, werd tijdens de mobilisatie in Hitler-Duitsland gedetacheerd bij de Grüne Polizei, en vervolgens gestationeerd in bezet Nederland. Daar heeft hij uit weerzin tegen de Nazimentaliteit vele honderden Nederlanders van deportatie gered.

Aan de hand van enkele foto's, krantenartikelen, schaarse correspondentie maar vooral de autobiografie van Henneboel tracht dit weblog de herinnering aan deze heldhaftige man levend te houden.